Loading ...

TPP thúc đẩy công nghiệp tăng trưởng bền vững

Ngày đăng:19-03-2016 | 15:30:10
(VEN) - Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) có hiệu lực sẽ không chỉ giúp gia tăng xuất khẩu (XK) các mặt hàng công nghiệp mà còn tạo sức hút lôi cuốn luồng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào lĩnh vực này. Đây sẽ là tiền đề thúc đẩy ngành công nghiệp của Việt Nam phát triển sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Lợi thế khai thác thị trường lớn

Theo ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (XNK) - Bộ Công Thương, khi TPP có hiệu lực, Việt Nam có thể tiếp cận hai thị trường lớn nhất và tốt nhất là Hoa Kỳ và Nhật Bản. Cụ thể, Hoa Kỳ có quy mô NK lớn nhất thế giới, mỗi năm khoảng 1.800 tỷ USD với đầy đủ các chủng loại hàng hóa thuộc các phẩm cấp khác nhau, có sức mua cao, mở ra nhiều cơ hội kinh doanh cho các đối tác, trong đó có Việt Nam. Từ năm 2007 đến nay, Hoa Kỳ luôn là thị trường tiêu thụ hàng hoá lớn nhất của Việt Nam. Tuy nhiên, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Hoa Kỳ chỉ chiếm tỷ trọng 1% trong tổng kim ngạch XNK của Hoa Kỳ. Hiện các mặt hàng Việt Nam XK chủ yếu thì Trung Quốc luôn chiếm thị phần lớn (dệt may chiếm 45%, giày dép chiếm 65%).

Nhật Bản chiếm tỷ trọng 10% trong tổng kim ngạch XNK của Việt Nam với thế giới. Trong những năm qua, tuy có những bước tăng trưởng thương mại khả quan nhưng Việt Nam vẫn chưa khai thác được tối đa tiềm năng của thị trường này. Giao thương của Việt Nam với Nhật Bản vẫn chỉ chiếm chưa đến 2% tổng kim ngạch XNK của thị trường này, trong đó thị phần xuất khẩu đạt khoảng 1,8%, thấp hơn nhiều so với Trung Quốc.

Ông Hải cho rằng, thực trạng trên sẽ được cải thiện khi Việt Nam là thành viên của TPP. Bởi nhờ hiệp định này, Hoa Kỳ sẽ xóa bỏ ngay lập tức 85,6% tổng số dòng thuế cho các mặt hàng công nghiệp (trừ dệt may). Vào năm thứ 10, Hoa Kỳ sẽ xóa bỏ xấp xỉ 100% số dòng thuế công nghiệp. Với dệt may, ngay khi TPP có hiệu lực, 19,7% số dòng thuế hàng hóa có kim ngạch lớn, chiếm tổng số 51,3% XK dệt may của Việt Nam sang Hoa Kỳ, sẽ được giảm thuế suất từ 35-50% so với mức hiện hành và được xóa bỏ hoàn toàn vào năm thứ 12.

Nhật Bản cam kết xóa bỏ ngay 86% số dòng thuế thuế NK (chiếm 93,6% kim ngạch XK của Việt Nam sang Nhật Bản - tương đương 10,5 tỷ USD), và vào năm thứ 11 xóa bỏ khoảng 95,6% số dòng thuế. Một số mặt hàng công nghiệp XK của Việt Nam sẽ được hưởng nhiều ưu đãi. Đơn cử như  mặt hàng giày dép, 79,5% kim ngạch sẽ được xóa bỏ thuế quan vào năm thứ 10 và các mặt hàng còn lại (giày da) sẽ được xóa bỏ thuế suất vào năm thứ 16; hàng dệt may thì sẽ có 98,8% số dòng thuế được xóa bỏ ngay khi TPP có hiệu lực.…

Bên cạnh đó, vào TPP, Việt Nam sẽ được tham gia sâu vào chuỗi cung ứng quốc tế, từ đó mở rộng danh mục các mặt hàng có thể sản xuất và xuất khẩu. Cụ thể, sau TPP, luồng vốn FDI sẽ tiếp tục đổ mạnh vào Việt Nam, trong đó chủ yếu là đầu tư vào lĩnh vực công nghiệp. Đây cũng được xem như một yếu tố thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu sản phẩm công nghiệp, lãnh đạo Cục XNK nhận định.

Tiềm ẩn nhiều thách thức

“TPP là một sân chơi lớn, trong đó không phải tất cả đều được tô hồng”. Quan điểm trên của ông Võ Trí Thành - Nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương - tại một hội nghị về công nghiệp mới đây không phải không có cơ sở. Bởi mặc dù mang lại cơ hội thúc đẩy XK nhưng TPP cũng ẩn chứa nhiều yếu tố đe dọa, có thể gây khó khăn cho XK bền vững sản phẩm công nghiệp.

Bởi lẽ, khi Việt Nam tham gia TPP và các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới, sản phẩm của Việt Nam sẽ phải cạnh tranh khốc liệt với các sản phẩm từ các nước có lợi thế cạnh tranh vượt trội với Việt Nam cũng như cạnh tranh với các sản phẩm NK giả rẻ ồ ạt vào thị trường Việt Nam do được hưởng lợi từ lộ trình cắt giảm thuế quan. Hơn nữa, do công nghiệp hỗ trợ còn chưa phát triển, Việt Nam có thể chỉ là một mắt xích nhỏ trong chuỗi giá trị toàn cầu. Các ngành công nghiệp lớn, giữ vai trò chủ đạo của Việt Nam hầu hết đều có tỷ lệ gia công cao do chưa chủ động về vốn, kỹ thuật, công nghệ, nguyên phụ liệu phục vụ sản xuất XK. Điều này còn đem lại những khó khăn khi xét các tiêu chí xuất xứ phải đáp ứng để được hưởng lợi từ các FTA. Ví dụ quy tắc xuất xứ “hai công đoạn” của Nhật, EU, hoặc quy tắc xuất xứ “từ sợi trở đi” của Hoa Kỳ đối với ngành dệt may đang là trở ngại khi mà ngành này chưa sản xuất được vải nguyên liệu và phải nhập khẩu đến 70% từ nước ngoài, trong đó trên 50% l nhập khẩu từ Trung Quốc - nước không tham gia TPP hay FTA với EU và Nhật Bản.

Để XK công nghiệp tăng trưởng bền vững, theo ông Hải, các hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp cần tận dụng tốt các lợi thế từ hội nhập để tham gia sâu vào quá trình phân công lao động quốc tế và chuỗi sản xuất của nhiều loại mặt hàng khác nhau. Mặt khác, cần chủ động nắm bắt tình hình, nhu cầu thị trường, các chính sách quản lý NK của các nước để tránh thiệt hại do bị kiện phòng vệ thương mại. Đặc biệt, doanh nghiệp nên đầu tư cho khâu nghiên cứu phát triển (R&D) để tạo ra những sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao, nâng trình độ gia công lên làm những sản phẩm cao cấp, đồng thời cử cán bộ tham gia các chương trình tập huấn về hội nhập và phòng vệ thương mại.

Nguyễn Phượng

Viết phản hồi
Mã xác nhận:
Thông tin doanh nghiệp